Kurir: Srbija ima mesto na energetskom raskršću, ali još nema ugovore ni dozvole
U autorskom tekstu u Kuriru ocenjuje se da Srbija zbog položaja između Grčke, Rumunije i Mađarske ima priliku da postane važna tačka regionalne energetske mape. Autor upozorava da infrastruktura kasni za diplomatijom i da snabdevanje i dalje zavisi od kratkoročnih produženja.
Kako se navodi u tekstu objavljenom u rubrici „Lični stav“, Mađarska, koja se opisuje kao dugogodišnji najbliži energetski partner Moskve u Evropskoj uniji, otvara vrata alternativnim dobavljačima. Autor to vidi kao zatvaranje trougla u čijem je središtu Srbija: Grčka se pozicionira kao kapija za američki tečni gas, a prvi gas iz crnomorskog polja Neptun Dip u Rumuniji očekuje se 2027. godine.
Među postojećim osnovama autor navodi memorandum o energetskoj infrastrukturi i regionalnoj energetskoj bezbednosti, potpisan u julu na prvom Strateškom dijalogu sa SAD. Pominje i da je „Transportgas Srbija“ u septembru pristupio vertikalnom gasnom koridoru, da je naftovod ka Mađarskoj dobio ekološku saglasnost i da su počeli prvi radovi na gasnoj interkonekciji sa Severnom Makedonijom. Reverzibilna hidroelektrana „Đerdap 3“, prema tekstu, razvija se u okviru srpsko-američkog energetskog sporazuma, a konzorcijum predvođen „Behtelom“ je jedini kvalifikovani ponuđač za narednu fazu.
Autor ukazuje da infrastruktura kasni: interkonekcija sa Severnom Makedonijom planirana je za 2028, ona sa Rumunijom je u pripremi, a nijedna neće isporučiti gas ove zime. Podseća da članstvo u koridoru nije isto što i izgrađen gasovod, ni zakupljen kapacitet, ni ugovoren američki gas.
Najveći problem, prema tekstu, jeste oslanjanje na rokove. Ruski gas se produžava otprilike na tri meseca, sada do 31. decembra, dok NIS, koji prema navodima autora obezbeđuje oko 80 odsto goriva na tržištu, radi na američkim licencama koje važe do 11. decembra. Autor zaključuje da kompanije zbog toga ne mogu da planiraju dalje od narednog kvartala.
Kao prvi korak autor predlaže da se do 11. decembra zaključi transakcija u vezi s NIS-om, uz plan kontinuiteta snabdevanja ako se prodaja oduži. Traži i da se julski memorandum sa Vašingtonom aktivira listom prioritetnih projekata i modelima finansiranja, da se „Đerdap 3“ razvija kao regionalna baterija uz američko finansiranje, kao i da Srbija, Mađarska, Rumunija i Grčka uspostave stalni dijalog o energetskoj bezbednosti.
Autor ističe da diversifikacija nije biranje strane ni projekat jedne vlade, već nacionalni interes, te da bi međustranački konsenzus bio najjači signal partnerima. Reč je o ličnom stavu autora, a ne o izveštaju o utvrđenim činjenicama, a navedene tvrdnje u ovom tekstu potiču isključivo iz tog članka.
Pratite Prestonicu na X-u@Prestonicars
